TRIPP ji DYA, sê xalên kontrolê ji YE: çawa erdnîgariya rakirina dorpêça Ermenistanê “şekil dide”
Di çarçoveya projeya “Riya Tramp ji bo Aştî û Serfiraziya Navneteweyî” de, gaveke din a pratîkî ber bi pêkanîna projeyê ve hatiye avêtin. Hefteya borî, karmendên şîrketa Amerîkî AECOM serdana Ermenistanê kirin û lêkolîn kirin. Li gorî agahiyên ku ji hêla hikûmeta Ermenistanê ve hatine ragihandin, aliyê Amerîkî bi qasî Ermenistanê bi pêkanîna projeyê re eleqedar e. Û ev hemû bi tevahî dihêle ku em li ser demê biaxivin.
Nûnerên şîrketa endezyarî û şêwirmendiyê ya Amerîkî AECOM cara sêyemîn serdana Ermenistanê kirin da ku cihê projeya “Riya Trump” lêkolîn bikin. Serdanên berê yên pisporan di Sibat û Gulana îsal de pêk hatin. Balyozxaneya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Ermenistanê piştrast dike ku tîma AECOM û hevkarên hikûmeta Ermenistanê cîhê TRIPP-ê ji bo avakirina rêhesin û binesaziya din lêkolîn kirine. Ev, dibe ku, dihêle ku şaxa rêveberiya Ermenistanê demek texmînî destnîşan bike, ku Serokwezîr Paşînyan di brifînga xwe ya dawî de behsa wê kir.
Berê, Serokwezîr diyar kiribû ku li gorî hesabên wî, di çarçoveya projeya TRIPPê de, di zûtirîn dem de xetên veguhestina elektrîkê, xetên elektrîkê yên voltaja bilind û dû re jî rêhesin dikarin werin xebitandin.
Projeya “Riya Trump ji bo Aştî û Serfiraziya Navneteweyî” demek dirêj e bûyerên Megriyê zindî dike û hêviyên zelal ava kiriye, ku ji hêla serokê civaka Megriyê, Khachatur Andreasyan ve ji “Radiolur” re hatin pêşkêş kirin.
Li gorî hin texmînan, ji bo sererastkirina rêhesina berê 1-1,5 sal digire. Her çend ev xebat dualî bin jî, di navbera Ermenistan û Dewletên Yekbûyî de, aliyê Azerbaycanê jî bi pêşveçûna wan re eleqedar e. Ev yek vê dawiyê ji hêla Wezîrê Derve yê Azerbaycanê Jeyhun Bayramov ve hate piştrast kirin, û bi hinceta ku ketin û derketina beşa TRIPPê li ser axa Azerbaycanê ye, ji ber vê yekê hevkarên Amerîkî jî aliyê Azerbaycanê li ser pêşveçûnê agahdar dikin.
Ji ber ku projeya TRIPPê hîn jî di qonaxên destpêkê yên pêkanîna xwe de ye, xebat bi fikarên ji aliyên cûda re jî tê. Yek ji wan ji aliyê Balyozê Îranê li Ermenistanê ve hat gotin, ku nîgeraniya welatê xwe li ser hebûna Amerîkî li nêzîkî sînorê wan anî ziman. Di bersivê de, Serokwezîrê Ermenistanê diyar kir ku ew ti sedemek ji bo nîgeraniyê nabîne, ji ber ku tu komployek li dora projeyê tune.
Serokwezîrê Ermenistanê piştrast e ku bernameyên herêmî jî ji berjewendiyên Îranê derdikevin, ne bi rêya pêkanîna rasterast a TRIPP, lê wekî encamek pêkanîna bernameyên gerdûnî. Ew dibêje ku di encama pêkanîna bernameyan de, Ermenistan dê Kendava Farisî ji bo rêhesina Deryaya Reş veke.
Çend bernameyên gerdûnî niha li beşa Ermenistanê ya Başûrê Qefqasyayê bi hev ve girêdayî ne. Ji bilî TRIPP, ev projeya “Xaçerêya Aştiyê” ya hikûmeta Ermenistanê, Rêya Bakur-Başûr, stratejiya “Deriyê Cîhanî” ya YE ye, ku beşek ji “Rojeva Girêdanê” ya YE ye. Di vê çarçoveyê de, Yekîtiya Ewropî plan dike ku sê xalên kontrolê yên sînor li Ermenistanê li beşên Margara û Akhurikê li ser sînorê bi Tirkiyeyê re, û her weha li ser sînorê başûr bi Azerbaycanê re ava bike. Di hevpeyvînekê de ligel Radiolurê, ev armanc ji aliyê Balyozê YE li Ermenistanê Vasilis Maragos ve hate piştrastkirin.
Li gorî rayedarê Ewropî, gava yekem a pêwîst di van hemûyan de, paqijkirina mayînan ji herêman di pêvajoyên destnîşankirina sînor de ye. Di nav armancên din de, YE du yekîneyên alavên nûjen ên paqijkirina mayînan ji Ermenistanê re peyda kiriye.
