Biryara hikûmeta Îsraîlê ya naskirina Qirkirina Ermeniyan hîn jî di meriyetê de ye, lê pêşnûmeqanûn êdî di rojeva Knessetê de nîne. Rojnameya Îsraîlî ya bi otorîter Haaretz îdîa dike ku pêvajo ji ber zextên Azerbaycanê rawestiyaye. Li pişt vê biryarê çi berjewendiyên siyasî hene?

Pêvajoya naskirina Qirkirina Ermeniyan li Îsraîlê, wekî ku pisporan çend roj berê pêşbînî kiribûn, rawestiyaye. Rojnameya Îsraîlî ya bi otorîter Haaretz li ser vê mijarê rawestiyaye û destwerdana Azerbaycanê wekî sedem nîşan daye.

Rojname bi bîr tîne ku di dawiya Hezîranê de, hikûmeta Îsraîlê bi yekdengî pêşnûmeqanûna naskirina Qirkirina Ermeniyan, ku ji hêla Wezîrê Derve yê welêt Gideon Saar ve hatibû destpêkirin, pejirand. Lêbelê, berî ku ew bigihîje Knessetê û bibe qanûn, pêvajo hate sekinandin.

Li gorî Haaretz, Hikmet Haciyev, şêwirmendê siyaseta derve yê Serokkomarê Azerbaycanê Ilham Aliyev, bi Serokwezîrê Îsraîlê Benjamin Netanyahu re têkilî danî. Piştî vê yekê, bi destwerdana kesane ya Netanyahu, pêşnûmeqanûn ji rojeva parlementoyê hate derxistin. Tirkolog Ruben Safrastyan destnîşan dike ku ev dikare çend tiştan bi xwe re bîne.

Her çend Tirkiye û Azerbaycan bi eşkereyî li dijî naskirina Qirkirina Ermeniyan ji aliyê Îsraîlê ve bûn jî, daxuyaniya Bakuyê li ser vê mijarê bi awayekî berbiçav dîplomatîktir bû.

Gelek analîstan niyeta Îsraîlê ya naskirina Qirkirina Ermeniyan wekî peyamek siyasî ji bo Tirkiyeyê dîtin. Di salên dawî de, Enqerê bi berdewamî kiryarên Îsraîlê li Xezzeyê wekî qirkirin bi nav kiriye. Ji ber vê yekê, hin pisporan biryara hikûmeta Îsraîlê di wê çarçoveyê de dîtin.

Lêbelê, Azerbaycan, ku li gorî Haaretz têkiliyên stratejîk bi hem Tirkiye û hem jî Îsraîlê re hene, hewl da ku Tel Aviv ji vê yekê dûr bixe. Ruben Safrastyan bawer dike ku di girêdayîbûna Îsraîlê bi Azerbaycanê de faktorek din heye, ku bi Îranê ve girêdayî ye.

Tirkolog Ruben Safrastyan pêşbîniya xwe ya ku Knesset dê qet biryarek li ser naskirina Qirkirina Ermeniyan qebûl neke, bi bîr tîne, her çend Îsraîl dibe ku car caran vê mijarê bîne ber raya giştî.

Ne tesaduf e ku biryara hikûmeta Îsraîlê bi fermî nehatiye betalkirin, lê naskirina Qirkirina Ermeniyan bi bandor hatiye cemidandin. Ruben Safrastyan piştrast e ku şerê retorîkî yê di navbera Tirkiye û Îsraîlê de dê berdewam bike, û dibe ku hîn dijwartir bibe. Lêbelê, ew bawer nake ku ev pirsgirêk dikare berdewam bike.

Merasîma danîna bingeha otêlek nû ya asta navneteweyî ya ji hêla Green Rock ve dê di 25ê Tîrmehê de li Dilijanê were lidarxistin. Otêl dê bibe yek ji pêkhateyên girîng ên kompleksa pirfonksiyonel a Green Rock ku li Dilijanê tê bicîh kirin.

Li gorî pargîdaniyê, qebareya tevahî ya veberhênanê ya projeyê 160 mîlyon dolar e, ku ji wê zêdetirî 30 mîlyon dolar berê hatiye veberhênan.

Di dema bicîhanîna kompleksê de, tê plankirin ku di warên avakirin, karsaziya otêlan, çand û perwerdehiyê de zêdetirî 800 karên nû werin afirandin.

Piştî vekirina otêla nû, dê zêdetirî 400 karên daîmî werin afirandin.

Pargîdanî radigihîne ku otêla nû dê bibe beşek girîng a binesaziya ku armanc dike pêşxistina potansiyela geştiyariyê ya Dilijanê.

Tê plankirin ku bicîhanîna projeyê dê beşdarî berfirehkirina binesaziya otêlan a bajêr, pêşxistina karsaziyên herêmî û zêdebûna hejmara geştiyar di seranserê salê de bibe.

Di çarçoveya projeya Green Rock de, marqeyek otêlek navneteweyî, ku navê wê dê paşê were ragihandin, tê anîn Ermenistanê.

Katerina Danekina, Rêvebera Giştî ya Green Rock, destnîşan kir ku avakirina otêlê yek ji qonaxên sereke yên pêşxistina projeyê ye.

Danekina got, “Ji bo me, ev qonaxek girîng e di pêkanîna kompleksa Green Rock de. Em projeyek diafirînin ku li gorî standardên navneteweyî yên kalîte û mêvanperweriyê ye. Ew ê karên nû biafirîne, binesaziya geştiyariyê ya herêmê berfireh bike û bibe beşek ji pêşkeftina demdirêj a Dilijanê wekî navendek nûjen a geştiyariyê, çand û perwerdehiyê.”

Piştî vekirina otêla nû, mezûnên dibistanê dê derfet bibînin ku çalakiyên xwe yên pîşeyî di pîşesaziya otêlê de bidomînin.

Rêwiyên veguhestina giştî ya Êrîvanê êdî dikarin bi karanîna Apple Pay û Google Pay drav bidin.

Şaredarê Êrîvanê Tîgran Avinyan ev yek di vîdyoyekê de ku li ser rûpela xwe ya Facebookê hatiye weşandin ragihand.

Avinyan destnîşan kir ku “Apple Pay û Google Pay niha di veguhestina giştî de hene, ku ez ji her kesî re pîroz dikim.”

Rêzefîlma televîzyonê ya navneteweyî “Odysseus”, ku li ser destana “Odyssey” ya Homer hatiye çêkirin, dê li Yewnanistan û Ermenistanê were kişandin.

Wekî ku Deadline radigihîne, proje ji hêla Tanweer Productions a li Atînayê, pargîdaniya hilberînê ya Amerîkî Tectonic û pargîdaniya televîzyonê ya Ermenî USATV ve, ku li Dewletên Yekbûyî dixebite, tê bicîhanîn. Rêzefîlm ji hêla Karl Gajdusek, hilberînerê rêveber ê sezona yekem a “Stranger Things” ve tê nîşandan.

Nivîskarên projeyê çîrokê wekî şîrovekirinek nû û rastîntir a destana navdar a Homer pêşkêş dikin.

Di berdêla xwe de, Jordan Dijkstra got ku ew nêzîkî pênc salan e li ser projeyê dixebitin. Li gorî wî, armanca tîmê afirîner ew e ku wêneyê herî rastîn û balkêş ê cîhana Helen a kevnar pêşkêşî temaşevanan bike.

Niha derfeta Ermenistanê heye ku masî û berhemên masiyan bişîne Yekîtiya Ewropayê. Ev yek di rûpela Wezîrê Aboriyê Gêvorg Papoyan de hatiye diyarkirin.

Wezîr nivîsand: “Ev cara yekem e ku Ermenistanê destûrek wisa wergirtiye, ku derfetên nû ji bo hinardekirina berhemên masiyan ên Ermenistanê vedike.

Hemû destûrnameyên pêwîst ji Yekîtiya Ewropayê hatine wergirtin, û her weha hemû prosedurên pêwîst ên têkildarî hinardekirina van berheman bo Komara Ermenistanê hatine pejirandin, ku bi berfirehî têne pêşkêş kirin.”

Parlamentoya nû hilbijartî dê sê partî temsîl bike: hevpeymanên “Peymana Sivîl”, “Ermenistana Bi Hêz” û “Ermenistan”.

Heta wê demê, Komîsyona Hilbijartinê ya Navendî dê di civîna xwe ya 21ê Tîrmehê de pêkhateya parlamenoya nû û dabeşkirina mandatan pesend bike.

Li gorî rêziknameya NA, fraksiyona desthilatdar mafê wê heye ku namzetek ji bo Serokwezîr pêşniyar bike.

Piştî destpêkirina dema wezîfeya Meclîsa Neteweyî ya nû hilbijartî, Serokkomarê Komarê tavilê namzetê ku ji hêla piraniya parlamenê ve bi awayê ku di Destûrê de hatiye destnîşankirin hatiye pêşniyar kirin wekî Serokwezîr destnîşan dike.

Rojeva rûniştina yekem a parlamenê pênc mijaran dihewîne.

NA dê serok û cîgir, û her weha serokên 12 komîteyên daîmî hilbijêre. Navên namzetên “Peymana Sivîl” ji bo van pozîsyonan ji bo raya giştî berê hatine zanîn, lê hîn ji muxalefetê bersivek tune ye, tenê tê zanîn ku ew ê mandatan bistînin.

Rojnameya rûniştina yekem a parlementoyê pênc mijaran dihewîne.

Navneteweyî dê serok û cîgirên parlementoyê, û her weha serokên 12 komîteyên daîmî hilbijêre. Navên namzetên “Peymana Sivîl” ji bo van meqaman ji bo raya giştî berê hatine zanîn, lê ji muxalefetê hîn bersivek tune ye, tenê tê zanîn ku ew ê mandatan bistînin.

Di 2ê Tebaxê de, her çend muxalefet amade nebe jî, Navneteweyî dê çalakiyên xwe yên normal bidomîne.

Wekî din, di sala 2000an de ev hejmar di asta 513 milyon dolarî de bû, û di sala 2010an de – 4 milyar û 405 milyon dolarî.

Qebareya veberhênanên rasterast ên biyanî yên kombûyî di sala 2023an de gihîştiye 7 milyar û 639 milyon dolarî.

Ev yek ji hêla Wezareta Perwerde, Zanist, Çand û Sporê ya Komara Ermenistanê ve hate ragihandin, û tekez kir ku di çarçoveya bernameyê de, çar derhênerên Ermenî û çar derhênerên biyanî dê bi hev re çar kurtefîlmên li Ermenistanê biafirînin, ku dê di sala 2027an de li Festîvala Fîlman a Cannesê werin pêşkêş kirin.

Bername bi piştgiriya Wezareta Perwerde, Zanist û Çandê ya Komara Ermenistanê bi hevkariya Komeleya Derhêner û Hilberînerên Fîlman a Ermenistanê tê pêkanîn.

Di çarçoveya 23emîn Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Zêrîn a Yerevanê de, damezrînerê înîsiyatîfa navneteweyî ya Next Step Studio Dominic Velinsky û nûnera bernameya Cannes Critics’ Week Juliette Cannon navên 4 derhênerên Ermenî yên ku di encama pêşbirkê de hatine hilbijartin eşkere kirin. Cîgirê Wezîrê Perwerde, Çand û Sporê yê Komara Ermenistanê Tîgran Virabyan beşdarî çalakiyê bû.

Derhêner Armik Israelyan, Sona Khachatryan, Raffi Movsisyan û Naira Sargsyan ji Ermenistanê hatin hilbijartin da ku beşdarî bernameyê bibin. Ew ê paşê tevlî 4 derhênerên navneteweyî bibin û bi hev re li Ermenistanê 4 kurtefîlmên xwe biafirînin, ku dê di sala 2027an de li Cannesê werin pêşkêş kirin.

Tê tekez kirin ku ev înîsiyatîf dê ne tenê derfetek bide derhênerên fîlman ên Ermenî ku fîlmên xwe pêşkêş bikin, lê di heman demê de bi hevkarên navneteweyî re li ser projeyên dirêj ên pêşerojê nas bikin, hilberînên hevbeş pêşve bibin û beşdarî pêşvebirina sînemaya Ermenî li bazara cîhanî bibin.

Projeya li Ermenistanê dê çend qonaxan di nav xwe de bigire: pêşxistina senaryoyan, xebata bi pisporên navneteweyî re, amadekirina hilberînê, kişandina fîlman, piştî hilberînê û pêşkêşkirina fîlman.

Wezîrê Aboriyê yê Komara Ermenistanê, Gêvorg Papoyan, ev yek di postek li ser rûpela xwe ya Facebookê de ragihand.

Wezîr nivîsand û wêneyan belav kir û got, “Gulên Ermenî ketine bazara Îmaratên Erebî yên Yekbûyî, bi taybetî Dubayê. Spasên taybetî ji Hayk Mkhitaryan, Şêwirmendê Aborî yê Balyozê Komara Ermenistanê li Îmaratê, re ji bo “anîna vê mijarê bîra mirov”.

Rosselkhoznadzor a Rûsyayê ji 22ê Gulanê ve sînorkirinên demkî li ser îtxalkirina berhemên gulan ji Ermenistanê ferz kiriye.

Cîgirê Wezîrê Aboriyê yê Ermenistanê Arman Khojoyan di 16ê Tîrmehê de bi şandeyeke karsaziyê ya ji Îmaratên Erebî yên Yekbûyî re civiya.

Di civînê de, mijarên têkildarî îhtîmalên hinardekirina gulan ji Ermenistanê bo bazara Îmaratên Erebî yên Yekbûyî jî hatin nîqaşkirin. Gotarê bi Tirkî bixwînin

Sona Hovhannisyan, Seroka Beşa Hevkariya Navneteweyî ya Komîteya Geştiyarî ya Wezareta Aboriyê ya Komara Ermenistanê, ji nûçegihanê Armenpress re got ku tê plan kirin ku sal bi hejmareke hedef a 2,2 milyon serdanan were kurt kirin. Heta niha, tê destnîşan kirin ku li gorî daneyên pêşîn, hejmara geştiyarên biyanî yên ku di Çile-Hezîrana 2026an de serdana Ermenistanê kirine ji rêjeya heman heyama sala borî ji sedî 14,8 zêdetir e.

Nexşeya geştiyarî ya mehane ya ku ji hêla Komîteya Geştiyarî ve hatî weşandin nîşan dide ku bi salan e, welatiyên Rûsya, Gurcistan û Îranê di nav geştiyarên ku serdana Ermenistanê dikin de serdest in. Mînakî, di meha Hezîrana îsal de, nêzîkî ji sedî 40ê geştiyarên ku hatine Ermenistanê welatiyên Rûsyayê, ji sedî 15ê wan welatiyên Gurcistanê û ji sedî 8 jî welatiyên Îranê bûn. Ji welatên din mêvanên me bi awayekî bêhempa kêmtir in. Çima erdnîgariya welatên ku eleqeya geştiyarî ya herî mezin nîşanî Ermenistanê didin berfireh nabe?

“Ev ji ber gelek faktoran e. Îran û Gurcistan welatên cîranên me ne, û têkiliyên me yên dîrokî bi Rûsyayê re hene. Her wiha girîng e ku ji welatên navborî gihîştina Ermenistanê demek nisbeten kurt digire. Hebûna dîyasporaya Ermenî li van welatan jî girîng e,” Sona Hovhannisyan destnîşan kir.

Li gorî hevpeyvîna me, di heman demê de, aktîvbûna herikîna geştiyaran ji welatên din, nemaze ji welatên ku ji wan geştên rasterast ber bi Ermenistanê ve têne kirin û rejîmek vîzeyê ya hêsankirî tê danîn, tê dîtin.

“Nimûneyek berbiçav Çîn e, ku ji wir hejmara geştiyaran bi girîngî zêde bûye. Ev rasterast ji ber destpêkirina geşta Urumqi-Yerîvan û danîna mafê serdanê bê vîze ye. Û aktîvbûna tûj a herikîna geştiyaran bi Îtalyayê re bi zêdebûna geştên di navbera welatên me de hate hêsankirin. Heman faktor berpirsiyarê zêdebûna serdanên ji Almanya ye, piştî kêmbûnek diyarkirî. Destpêkirina geştek rasterast ji Kazakistanê serdanên geştiyaran jî aktîv kiriye. Bi gelemperî, hebûna ragihandina hewayî ya çalak di navbera welatan de faktorek girîng e ku beşdarî pêşkeftina geştiyariyê dibe,” Sona Hovhannisyan tekez kir.

Wê her wiha agahdar kir ku di demên dawî de Ermenistan jî ji bo geştiyarên ji Spanya, Komara Çek, Hollanda û Keyaniya Yekbûyî bûye cîhek bijarte, her çend hîn jî gelek hatin ji van welatan tune bin. Destpêkirina geştek rasterast a di navbera London û Yerîvanê de hêviya guhertinek erênî dide. Di şûna wê de, kêmbûnek diyarkirî di hatinên ji Hindistan, Fîlîpîn û Misrê de hatiye tomar kirin.

Li Ermenistanê, wekî ku Sona Hovhannisyan destnîşan kir, sezona geştiyariyê ya çalak hêdî hêdî berfireh dibe. Herikîna geştiyaran a herî mezin bi gelemperî di havînê de, û her weha di Îlon-Cotmehê de tê tomar kirin, û ji dawiya Mijdarê ve, çalakî hinekî kêm dibe. Lêbelê, hejmara kesên ku dixwazin betlaneyên xwe yên zivistanê li welatê me derbas bikin jî hêdî hêdî zêde dibe. Ger ev meyl berdewam bike, Ermenistan dê bibe welatek ku xizmetên geştiyarî yên tevahiya salê peyda dike.

Komîteya Geştiyariyê texmîn dike ku di sala 2026-an de, herî kêm asta 2.2 mîlyon serdanên geştiyarî yên ku sala borî hatine tomar kirin, were parastin, her çend armanca sereke, bê guman, danîna rekordek nû ye.