Civîna lûtkeya guherîna avhewayê ev sala sêyemîn e ku di rewşeke dîktatorî de tê lidarxistin. Human Rights Watch
Civîna Bilind a Guhertina Avhewayê ya Neteweyên Yekbûyî di dewleteke otorîter de ku bi tundî azadiya axaftinê û kombûna aştiyane ya hevwelatiyan asteng dike, cara sêyemîn li ser hev tê lidarxistin.
Li gorî rapora “Armenpress”ê, ev yek di gotara rêxistina mafên mirovan a Human Rights Watch de hatiye bibîrxistin ku lûtkeya bê dê ji 11 heta 22 Mijdara 2024’an li Bakûya paytexta Azerbaycanê were lidarxistin.
Gotar tekez dike ku hukûmetên ku beşdarî 29emîn Konferansa Guhertina Avhewayê ya Neteweyên Yekbûyî (COP29) dibin, divê sozên xwe yên mafên mirovan bicîh bînin, ku di heman demê de dûrxistina ji sotemeniyên fosîl bi rengekî dadperwer, biwext û rêzgirtina mafan vedihewîne.
Mirto Tilianaki, parêzerê hawirdorê yê payebilind li Human Rights Watch, got: “Ev sala sêyem e ku Civîna Guhertina Avhewayê ya Neteweyên Yekbûyî di dewletek otorîter de tê lidarxistin ku bi tundî azadiya axaftinê û civînên aştiyane sînordar dike,” got: Hikûmetên beşdar divê amade bin ku peyamek zelal bişînin ku çalakiya dadwerî û azwerî ya avhewayê pêdivî bi beşdariya watedar a dengên serbixwe heye.
Çavdêriya Mafên Mirovan herwiha tekez kir ku, Azerbaycanê xwediyê hikûmeteke otorîter e ku nerazîbûnan qebûl nake û di mehên dawî de rojnamevanên serbixwe û çalakvanên sivîl dimeşîne. Di nav wan kesên ku bi keyfî hatine girtin de çalakvanek jî heye ku li dijî gendeliyê şer dike, sektora petrol û gaza Azerbaycanê rexne dike û parêzvanê mafên mirovan e.
Human Rights Watch di daxuyaniyekê de got, “Dijminatiya hukûmeta Azerbaycanê li hember çalakbûna serbixwe fikaran zêde dike ka gelo dê komên civaka sivîl bi wateyî beşdarî COP29 bibin û dê çend çalakiyên jîngehê li Azerbaycanê çêbibin.”
Li gor vê dawîyê, di sala 2022an de ji sedî 52yê bûdceya dewleta Azerbaycanê û ji sedî 90ê dahata hinardekirinê dahata petrol û gazê bû.
Human Rights Watch bi bîr xist ku di civîneke bilind de ku di meha Nîsanê de pêk hat, Serokê Azerbaycanê Îlham Aliyev planên berfirehkirina hilberîna gazê ragihand, bi giranî bersiva daxwazên bazara Yekîtiya Ewropî.
“Divê hukûmet rê nedin ku Azerbaycan pozîsyona xwe wekî mêvandarê COP29 bikar bîne da ku berfirehkirina sotemeniya fosîlê bidomîne û hewildanên çareserkirina krîza avhewa û parastina mafên mirovan têk bibe,” Tilianaki got.
