Êrîşa Amerîkayê ya li ser Venezuelayê û aloziya rewşa siyasî ya navxweyî ya Îranê, bê guman, pirsgirêkên cuda ne, lê li vir xalek hevpar heye, ku taybetmendiya rastiyên jeopolîtîk ên heyî ye. Ev jî ew e ku, bi gelemperî, hiqûqa navneteweyî kar nake. Pisporê pirsgirêkên herêmî Armên Pêtrosyan di hevpeyvînekê de bi NEWS.am re behsa vê yekê kirîe.
“Her dewletek dikare li gorî berjewendiyên xwe û bi şiyanên xwe pirsgirêkên ku pê re rû bi rû dimîne çareser bike. Û em vê rewşê dibînin, bi kêmanî ji sala 2022an vir ve bi êrîşa Rûsyayê ya li ser Ukraynayê. Me ev pirsgirêk bi xwe jî, bi kiryarên Azerbaycanê bi piştgiriya Tirkiyeyê, jiyaye. Û bê guman, yek ji mînakên zindî yên vê yekê kiryarên Îsraîlê li Xezzeyê, dû re êrîşa Îsraîlê li ser cîranê Lubnanê, li ser Sûriyeyê, şerê 12 rojî li dijî Îranê bû.
Bi gotineke din, qanûna navneteweyî pir caran kar nake, û ew welatên ku hin pirsgirêk hene ku çareser bikin û her weha derfeta çareserkirina wan heye, ji rewşê sûd werdigirin û rojevên xwe li gorî berjewendiyên xwe pêşve dixin.
Bi rastî, operasyonek bi destwerdana derve li Venezuelayê pêk hat, dema ku serokê de facto yê welêt ji desthilatdariyê hate dûrxistin, ji hêla hêzên taybet ên welatekî din ve hate girtin, û ew welat bi rastî jî hate serjêkirin.
Di doza Îranê de, hinekî cuda ye, li vir pirsgirêk ji rewşa civakî-aborî ya navxweyî derdikevin, ku li vî welatî ji carekê zêdetir çêbûne. Rayedar jî karekî mezin dikin ku pêşî li pêşketinên weha bigirin,” wî got.
Armen Petrosyan destnîşan kir ku par şerê Îsraîl-Îranê bi dawî bû û neçû qonaxa din tenê ji ber ku civaka Îranê têra xwe xurt bû û li kêleka desthilatdaran sekinî. “Ger di dema şer de li dijî desthilatdarên Îranê xwepêşandan hebin, Îsraîl, bi piştgiriya Dewletên Yekbûyî, bê guman dê hewl bide ku bigihîje armanca xwe ya dawîn, ango hilweşandina rejîmê. Niha, bê guman, hêzên derve li ser vê mijarê bi dijwarî dixebitin û bê guman dê hewl bidin ku wê rêve bibin,” wî tekez kir; ji bo pirsa gelo mimkun e ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi rêya wekîlan an rasterast dîsa li Îranê bixe, pispor wiha bersiv da: “Bê guman, ev nayê redkirin.
Lê ferqek girîng di navbera Venezuela û Îranê de heye. Li Venezuelayê muxalefetek pir bi bandor heye, û di rewşa guhertina hikûmetê de, bi piştgiriya derve, dibe ku veguheztina desthilatdariyê bi lez were misoger kirin, ku di rewşa Îranê de hema hema ne gengaz e, ji ber ku li derveyî pergala heyî di hundurê Îranê de pergalek damezrandî tune ye ku desthilatdarî lê were veguheztin. “Bê guman, dema ku cihê erdnîgarî yê Îranê û avahiya nifûs û civaka Îranê, çi etnîkî, neteweyî, çi olî be, tê hesibandin, îhtîmala rewşek kaotîk li Îranê pir zêde ye heke li wir kontrolek diyarkirî tune be. Û li gorî nirxandina min, ew kontrol di vê gavê de tune ye.”
