All NewsTop

Şerek nû, rûmet û dawiya Prîgojîn, pêşbaziya di navbera Hindistan û Çînaê de. 2023 li cîhanê

Di sala 2023’an de li cîhanê herî kêm 183 pevçûnên herêmî rû dane. di sê deh salên dawî de ev îndeksa herî bilind e. Li gorî sala 2022an, hejmara qurbaniyan ji sedî 14 zêde bûye, hejmara bûyerên tundiyê ji sedî 28 zêde bûye. Factor TV di sala 2023-an de ji vî alî ve nihêrî.

Artsax bê gelê Artsaxî ma. 2023 ji aliyê niştecihên Qerebaxa Çiya di bin dorpêçê de hat pêşwazîkirin. Krîza mirovahî kûrtir bû, bûyerên birçîbûnê jî hatin tomarkirin. Azerbaycanê di 19ê îlonê de bi navê “operasyona herêmî ya dij-terorê” bi mebesta valakirina Artsaxê, ragihandibû. Bi ser ketin. Di 25ê îlonê de sirgûnkirina şêniyên Artsaxê dest pê kir. Tenê di çend rojan de, zêdetirî 100,000 rûniştvanên Artsaxî welatê xwe terikandin.


Di 7ê cotmehê de Hamasê êrîşî Îsraîlê kiribû û nêzî 1200 kes kuştin û 240 jî dîl girtin. Hêzên Parastinê yên Îsraîlê li ser bersivdayînê dest bi êrîşên esmanî yên li ser Şerîda Gazzeyê kirin û piştre jî dest bi operasyona bejayî kirin. Îsraîl ragihand ku ew niyeta wan e ku koma têrorîst a Hemasê bi temamî ji nav bibe. Li gorî aliyên Filistînî di vê heyamê de derdora 20 hezar filistînî hatin kuştin.


Şerê Rûs û Ûkraynayê di tevahiya salê de berdewam kir, her du alî nekarîn berxwedana dijmin bişkînin û zivistanê şer hê bêtir sist kir. Di encama şerê ku ev nêzî 2 sal in berdewam dike de, her du alî bi awayekî fermî daneyên qurbaniyan eşkere nakin.


Serhildana li Rûsyayê. Di şeva 23-24 Hezîranê de hêzên koma leşkerî ya taybet “Wagner” navenda navçeya Leşkerî ya Başûr li Rostov-on-Don girtin û ber bi Moskovayê ve çûn. Serhildan bi navbeynkariya lîderê Belarûs Alexander Lukashenko hat rawestandin, ku ji rêberê “Wagner” Yevgeny Prigozhin re penaberî li Belarusê pêşniyar kir. Lêbelê, hevalê berê yê Pûtîn Prigozhin, ji ber serhildanê nehat efû kirin. du meh şûnda di qezayeke balafirê de mir. Balafira taybet a Prigogine dema ji Moskovayê diçû Sankt Petersburgê ket xwarê.


Di meha Nîsanê de, Fînlandiya bi fermî bû 31emîn endamê NATOyê. Di encamê de sînorên hevpar ên welatên Îtîlafê bi Rûsyayê re du qat zêde bû û ji 1215 kîlometreyan derket 2555 kîlometreyan. Kremlînê ragihand ku Rûsya ji bo ku Fînlandiya tevlî blokê bibe divê “tedbîrên dijber” bigire.


YEyê statuya namzedê welatekî endam da Gurcistanê û destnîşan kir ku bi Ukrayna û Moldovayê re muzakereyên endametiyê dest pê kir. Serokwezîrê Gurcistanê Îrakli Garîbaşvîlî pîrozbahî li welatiyan kir û got ku biryara Yekîtiya Ewropayê serketina hemû Gurcistanê û gelê wê ye.


Dadgeha New Yorkê 45emîn Serokê Amerîkayê Donald Trump bi dayîna bertîlê li hember bêdengiyê tawanbar kir. Ev yeka nedîtî bû. Ev cara yekem e ku serokê berê yê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bi sûcdarî tê tawanbar kirin.


Di meha Gulanê de, merasîma bi heybet ya tackirina Qralê Brîtanyaya Mezin Charles III li Londonê pêk hat. Charles III şûna diya xwe, Queen Elizabeth II, ku di îlona 2022 de mir.


Îsal, WHO bidawîbûna pandemiya COVID-19 û rakirina rewşa awarte ya tenduristiya giştî ya ku di Çile 2020 de hatî ragihandin ragihand. Li gorî rêxistinê, coronavirus êdî ne xetereyek cîhanî ye.


Çîn di sala 2023an de dev ji pozîsyona xwe ya wekî welatê herî qelebalix ê cîhanê berda. Niha welatê ku herî zêde niştecihên cîhanê lê hene Hindistan e. Niha nifûsa Hindistanê 1,43 milyar kes, ya Çînê 1,425 milyar kes tê texmîn kirin.

Дьhа зедә бьдьнә к҆ьвше
Back to top button