SocietyTop

Пәйк҆әтьн у пешдачуйина ә҆мре эздиайи айини

Эст҆ер Сп҆ат

 Ә҆мре эздиайи дӧрьст у лeрзе дәhәсалийе хьлазийе

Әв дәлил айина дине эздийа бәр ләрзе сиасийе дькә йа зәдәлек҆әтьне, к҆ижана бь дәhа сала нәh҆и wәсьфкьрьнә у ә҆мре эла эздийа wеранкьрьнә. Т҆әр҆ьбандьне пешьнә щьди hьндава к҆ӧрде сиасийа  р҆ежима сиасийа басистада hатнә пешдаанине. Р҆абәркьрьна дәрhәqа wе йәкеда, wәки Сәддәм h҆ьнщьр҆андийә у  дине эздийа, пәй к҆ижани дьк҆әвьн, h҆әсавдьвә п҆ара дискурса  р҆әсмийә дәрhәqа wә҆де эздиайи дәрбазбуийи ван хьлазийа, у әw кәр҆-лал hьндава р҆ожнә҆мәване башqә-башqәда дьwәк҆ьлә, е кӧ дәрhqа эздийада дьньвисьн. Ле р҆астийе h҆әму тьшт дьhа чәтьнә. Ьж qьсе т҆әв эздийе башqә-башqә сафидьвә, wәки Сәдәм пәй дине эздийа нәдьк҆әт чаwа е wи щур҆әйи. Ло hьла, гәлә эздийа, бь биранина дәwра Сәдәм, h҆әта дьготьн, wәки Сәдәм эзди (у хачп҆арез) h҆ьздькьрьн у ит҆бара хwә дьhа гәләки wан нә кӧ сӧрмана дьани. Демәк, т҆әвбуна qәт на щьвака эздиайә ль hәрәк҆әта к҆ӧрда әнщаме щьди hьштьн. Нав говәка шәр҆к҆арийа басистайә т҆әв к҆ӧрде партизан у т҆әрәфдаре wан,  гӧнде эздийа у qӧнт҆аре ч҆иа hатнә wеранкьрьне, ле бьнәлийе wан hатнә щигӧhастьне ль wаре колективә жийинейә тәр҆ьки, ль кӧ сәва wан дьhа hесабу гозqӧлахвьн. Т҆әв пәйк҆әтьне сосиалийе, малhәбунийе у р҆ӧh҆насийе әнщаме wеранкьрьна гӧнде wанә qәдим, дәливе чәнд гӧндада әва ьса жи h҆әсавдьбу ьндакьрьна пирозийе гӧнда, h҆әта hьндава ордийа Сәдәмда hатнә wеранкьрьне, чахе бьнәлийе игӧнд hатнә щигӧhастьне.

 Ле эле дьн, нькарбун hәр҆нә щи у wаре хwәйә пироз, мәслә, гӧнде Шариаейи колектив, wәки ль алийе к҆ӧрда бу- синоре hӧндӧр҆и навбәра олк҆а автономиа к҆ӧрда  у Ираqеда пәй сала 1991-ер҆а.

Пирозгәhе чәнд гӧнде бәре щигӧhези wаре Шариайи колектив бун (Гьре бани, Һәршени, Р҆екава), йан жи нәh҆҆ийа ә҆рәбайә бьнqол ма йан лап незики нәh҆ийа р҆әхсинорә qәwиин силәh҆буйи, wәки гӧнди бькарвьн wьра р҆е у р҆ьзме хwә дәрбазкьн йан мьрийе хwә ч҆ә҆лкьн. Һ҆әта гӧндада, к҆ижан алийе к҆ӧрдада ман, гӧндийа qьраркьр h҆әтани сала 2003-а пирозгәhе хwә т҆әщдиднәкьн, бь готьна, wәки hәр рожәке Сәдәм дькарә бе, wәки щарәкә дьн wана т҆ӧнәкә. Р҆ьзме ьса, к҆иажн гәрә пирозгәhеда бенә дәрбазкьрьне (мәсәлә, айина фьротана hәйwана qӧрьбане йан хәвтандьна хӧрәке айине). Дәwса wе йәке т҆әwаф мала мьщеwьре ибадәтгәhеда дьданә дәраьбзкьрьне, ле мьри мәзәле гӧнде дьнда h҆әддькьрьн (чьмки мәзәләки дьн нькарә бе вәкьрьне, нә кӧ щики т҆әзәйи пироз). Синоре hӧндӧри навбәра дӧ т҆әшкиле сиасиеда ьса жи эла эздийа дькьр дӧ п҆ар. Әва h҆әсавдьбу, wәки мәрьв, е кӧ hәрдӧ алийе синор дьман, нькарбун wә҆дәки дьреж т ҆әв р҆е у р҆ьзме hәвдӧвьн, чаwа т҆әwаф (к҆ижан ә҆дәти ә҆мәлдькьн чаwа мәqләтуз сәва мәрьве ьж гәлә гӧнда). Чь дьhа фәрзә, әw, е кӧ алики мабун, е бьн qоле Бәг҆дайедл (п҆ьр҆ани),  чәтьнайе щьди дьqәльбин, h҆әркә wана дьхwәст hәр҆нә Лальше, мерга эздиайә Пироз, к҆ижан олк҆а  к҆ӧрдайә автономда майә. Ль wә҆де ьж сала 1992-а h҆әтани 2003-а р҆әсми изьн нәдьданә мәрьва, е кӧ Ираqеда дьман,  wан нәh҆иада синор дәрбазвьн, к҆ижан бьн qоле к҆ӧрдадабун. Әw ьса жи ньсбәти эздийабу, е кӧ дьхwәстьн qәста Лальше бькьн,  нәньhер҆и дәргә-диwане Ираqе Щьвина пайизева гьредайи ә҆дәти мьлаhимдьбун. Мәсәлә, мәhа сала 2002-айә чьриа пешьн изьн нәданә  h҆әщаща, е кӧ дьхwәстьн hәр҆нә Лальше,  р҆лжа ә҆йдейә пешьн синор дәрбазвьн. Ле р҆ожтьра дьне дәргә-диwане Ираqе hатнә р҆айе, у мәрьв бәрдан. Лебәле т҆ӧ кәс т҆ӧ wәхта нькарбу бьвә берт҆айн.

Дьhа зедә бьдьнә к҆ьвше
Ьса жи сахтикьн
Close
Back to top button